Ài thình chiu phấn quẩy xàng xì

14 Tháng Tám 20169:44 CH(Xem: 1808)
Ài thình chiu phấn quẩy xàng xì

ÀI THÌNH CHIU PHẤN
QUẨY XÀNG XÌ

Đưa cốc lên môi chẳng nói gì
Lênh đênh con mắt dại khờ đi
Đâu đây có tiếng liêu trai xọng
Ài thình chiu phấn quẩy xàng xì *

* Câu thơ chữ nho này được ghi âm
theo “tiếng Tàu Bắc Kinh bây giờ”
Còn người Việt
phát âm Hán-Việt câu này là
“Ái thính thu phần quỉ xướng thi” **

** Về hai âm “bằng trắc”
âm Tàu thay đổi theo thời gian
có chữ xưa là bằng nay là trắc và ngược lại
trong khi âm Hán-Việt
rất gần với “tiếng Tàu đời Đường”
ngàn năm không đổi

Cho nên thơ Đường (618–907)
đọc bằng âm Tàu bây giờ
sẽ mất hết cái du dương của bằng trắc
phải đọc bằng âm Hán-Việt
mới còn thấy được hơi hướng nhạc
của nhịp điệu thơ cũ

Tìm bảy chữ
“ái thính thu phần quỉ xướng thi”
trên Google
Vào đến http://vantuyen.net/index.php?
view= story&subjectid=2448&chapter=5
thấy giai thoại

Bên Tàu
Vương Ngư Dương (1634–1711)
thời còn giữ chức tư khấu (quan tòa)
ở huyện Tân Thành tỉnh Sơn Đông
đọc bộ truyện Liêu Trai Chí Dị
rất cảm phục văn tài
của Bồ Tùng Linh (1640–1715)
bèn viết thư mời tác giả tới đàm đạo

Bồ Tùng Linh
vốn tính giản dị khiêm tốn
không muốn tới nơi quyền quí
nên viết thư xin lỗi là đau yếu
không tới được

Vương Ngư Dương
bèn gửi tặng tác giả
bài “Đề Từ” cho bộ Liêu Trai Chí Dị
Cô vọng ngôn chi cô thính chi ***
Đậu bằng qua giá vũ như ti
Liệu ưng yếm tác nhân gian ngữ
Ái thính thu phần quỉ xướng thi

Tản Đà
diễn nôm (1938) thành

Nói láo mà chơi nghe láo chơi
Giàn dưa lún phún hạt mưa rơi
Chuyện đời đã chán không buồn nhắc
Thơ thẩn nghe ma kể? đọc? mấy nhời

Bồ Tùng Linh
làm bài “Thứ Vận” họa lại

Chí Dị thư thành cộng tiếu chi
Bố bào tiêu tác mấn như ti
Thập niên phả đắc Hoàng Châu ý ***
Lãnh vũ hàn đăng dạ thoại thì

Nguyễn Huệ Chi
diễn nôm (1989) thành

Chí Dị làm xong cất tiếng cười
Tóc mai trắng nõn áo bào tơi
Mười năm mới hiểu lời Tô Tử ***
Mưa lạnh đèn tàn kể láo chơi

*** Tương truyền
Tô Đông Pha (1037–1101)
khi giữ chức đoàn luyện phó sứ
tại Hoàng Châu
cất nhà ở bên
sườn phía đông một ngọn núi
– đông pha –
Ngày nào cũng thích gặp bạn bè
để cùng nhau nói chuyện cà kê dê ngỗng
Một hôm có người than
chỉ còn chuyện ma quỉ lếu láo
Ông giục “cô vọng ngôn chi”
nghĩa là “cứ nói láo đi”

“Quỉ xướng thi” hay “Quỉ xướng thì”
Quỉ xướng thi = ma ngâm thơ
Quỉ xướng thì = thời ma ngâm
Có người bàn
vì trong bài “Thứ Vận”
Bồ Tùng Linh dùng ba chữ “dạ thoại thì”
nên trong bài “Đề Từ”
ba chữ “quỉ xướng thì”
phù hợp với qui luật xướng họa hơn

Tuy nhiên
ba chữ “quỉ xướng thi”
của Vương Ngư Dương
nghe tự nhiên không gượng ép
có phong cách tài tử
và nhạc điệu thanh thoát hơn

Vả lại
theo cách phát âm của người Trung Hoa
thì hai chữ “thi” và “thì”
có âm hưởng rất gần nhau
nên dễ lẫn lộn

Cũng có thể vì
Bồ Tùng Linh là đại tài tử
nên buông ngữ vận “dạ thoại thì”
để không tự buộc mình
vào lề lối xướng họa cứng nhắc chăng

Đưa cốc lên môi chẳng nói gì
Lênh đênh con mắt dại khờ đi
Đâu đây có tiếng liêu trai xọng
Ái thính thu phần quỉ xướng thi

Hoang vắng hiu đêm hắt quạnh lòng
Lại còn mưa nữa chết nhau không
Nửa hồn người khướt trên lưng quỉ
Để nửa hồn ma phải phập phồng

Hạt mưa vời vợi tiếng ma ngâm
Thơ líu lo nghe bỗng bổng trầm
Bằng trắc râm ran mời điếu thuốc
Phiện vào thêm thú vị tình thâm

Thơ thẩn nghe ma “kể” mấy nhời
Kể là kể truyện của ma thôi
Người nghe cũng được song đừng có
Mà nhận vơ rồi lại chửi đời

Thơ thẩn nghe ma “đọc” mấy nhời
Đọc là đọc truyện của người thôi
Ai nghe cũng được nhưng đừng cãi
Truyện của ma không phải của người

Nửa đêm ma gáy nghe từa tựa
Tích tịch tình tang tiếng dế buồn
Về sáng chuyển âm gà vỗ cánh
Cúc cù cu gạ mái ăn sương

Bỗng nghe mình lạc nơi thần thoại
Chim hồng hạc má đỏ mơ mòng
Lan hồng ngọc xõa soi lòng suối
Cá bạc cá vàng cá hóa long

Hội nõn nường vang rền phố núi
Các nàng đi lũ lượt như mây
Khúc kha khúc khích bên bờ thắm
Xanh đỏ tím vàng ngũ sắc bay

Một em lông mi đẹp như
đuôi chim phượng hoàng
Một em lông mày xinh như
cầu vòng ngũ sắc
Một em lông măng mịn như
nhung huyền hoặc
Và cả ba em tuyệt cú mèo

Một em hữu xạ tự nhiên hương
Một em son phấn ngộ ơi là ngộ
Một em hát bản sơn ca xí xa xí xố
Và cả ba em tuyệt cú mèo

Bắc Âu ơi bén hồn thu thảo
Lãng mạn em cười cưỡi sóng vang
Dòng tóc Na Uy màu Thụy Điển
Đơm tay Đan Mạch í a vàng

Một em ra cái điệu ta đây
đàn bà hơn đàn bà
Một em để lại đằng sau
chuỗi cười trong trẻo
Một em đôi mắt biết nói
tha hồ nhõng nhẽo
Và cả ba em tuyệt cú mèo

Một em thơ ơi là thơ
Một em sang ơi là sang kiểu
ông hoàng bà chúa
Một em tươi ơi là tươi khi
nước mắt còn ràn rụa
Và cả ba em tuyệt cú mèo

Em khỏa vòng tay Nhật Nhĩ Man
Bước đi Do Thái điệu đinh đang
Nụ cười Ái Nhĩ Lan giăng mắc
Từng chiếc hôn đeo đuổi địa đàng

Một em Trung Kỳ
mình mẩy tròn trịa thích được gọi là “o”
Một em Trung Hoa mặc xường xám
giao thoa cảm tính đông đoài ẩn hiện
Một em Trung Đông
mặt che mạng nghìn lẻ một đêm dâng hiến
Và cả ba em tuyệt cú mèo

Hoa hòa thượng
Lý Thiết Quài
Bạch công tử
Nhất Chi Mai
Tiên sinh phiêu bạt
Kẻ sĩ tàn phai
Gã sầu vương tước
Khách nhẹ hình hài
Già khú đế
Bé choai choai
Nhà dân chủ
Tên độc tài
Tay họa huần có một
Vị có một không hai
Muôn người như một
Phản xạ Pavlov
Thèm ơi là thèm rỏ dãi gái Liêu Trai

Tôi thấy mình đi giữa nẻo người
Nghe ma mạn ngược bảo đằng xuôi
Các anh có tư tưởng giết vợ
Các chị cười cho vỡ mặt thôi

Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Tên của bạn
Email của bạn